Omgeving-van-morgen-header

Youmee is een idee van Margriet Twisterling en Felix Wielinga. Samen zijn ze de oprichters van Dutch Appdesign, waarmee zij apps ontwikkelen die betekenisvol zijn voor de samenleving.

Margriet-Twisterling

Margriet Twisterling - Dutch Appdesign

Merk- en communicatiespecialist Margriet Twisterling is al haar hele leven geïnteresseerd in samenlevingsvraagstukken. Van 2000 tot 2007 was ze fractievoorzitter in de gemeenteraad van Zwolle. Daar ontdekte ze hoe lastig het is om bewoners te betrekken bij de politiek. Maar ook hoe belangrijk het is om plannen in samenspraak te ontwikkelen. Met de komst van internet en nieuwe technologieën zag ze kansen om hierin verandering te brengen. Dat doet zij samen met Felix Wielinga en zijn team software-ontwikkelaars met Youmee, instrument voor inspraak, meningsvorming en besluitvorming. 

Margriet Twisterling

‘Gelijkwaardigheid is de essentie’

"Toen ik in de gemeenteraad zat heb ik gezien hoe plannen worden gemaakt en hoe er over besloten wordt. Persoonlijk vind ik dat er te weinig aandacht is voor de wensen van de bewoners. Let op, ik zeg niet: we moeten altijd doen wat de bewoners willen. Democratie is niet het recht van de meerderheid of de schreeuwers. Het gaat er juist om een afgewogen besluit te maken, waarbij ook de wensen van de minderheid en andere belangen worden afgewogen. Op dit moment worden deze afwegingen gemaakt door de gemeenteraad, waarbij de raadsleden de bewoners vertegenwoordigen. Ik vind dat prima. In de praktijk blijkt echter dat zij onvoldoende geïnformeerd zijn om àlle belangen af te wegen. Politieke partijen vertegenwoordigen een steeds kleiner aantal bewoners, het ledental loopt bij de meeste partijen al jaren terug. Dit geeft onrust in de samenleving: mensen voelen zich niet gehoord. Daardoor kiezen veel mensen op dit moment voor populistische- en lokale partijen. Het is een schreeuw om aandacht, om gezien en begrepen te worden."

"Er is over het algemeen weinig vertrouwen in de politiek en het bestuur. Bewoners denken: 'ze doen op dat stadhuis toch alleen wat ze zelf willen'. Dat is misschien soms het geval, maar meestal niet. Veel gemeenten zijn bezig om bewoners actief te betrekken bij ontwikkelingen. Voorbeelden daarvan zijn de G1000-initiatieven. Actieve en initiatiefrijke bewoners maken daar gebruik van of starten zelf een initiatief. Er worden echter heel veel mensen niet mee bereikt. Mensen die een eigen mening hebben en zich niet vertegenwoordigt voelen wanneer een ander namens hen het woord voert. Het maakt dan eigenlijk niet uit of het de raadsleden zijn of een G1000-delegatie. 

Een ander aspect is dat veel mensen niet weten HOE ze hun mening kenbaar kunnen maken. Het is ook lastig: je moet brieven schrijven, naar (wijk)bijeenkomsten gaan, de gemeenteraad toespreken of handtekeningen verzamelen om je mening kenbaar te maken. Dat vraagt om lef en kennis van zaken. Het kost tijd om uit te zoeken hoe het werkt en alleen mensen die het écht belangrijk vinden steken daar hun spaarzame vrije tijd in.

Wanneer mensen de gemeenteraad weten te vinden gaat het vaak om tegenspraak; er gebeurt iets wat men niet wil en dan is er de noodzaak om zich ermee te bemoeien. Daardoor krijg je vrijwel altijd een negatieve insteek als het om inspraak van bewoners gaat. Terwijl je graag op een constructieve en positieve manier meningen en ideeën zou willen ophalen."

De oplossing is een app?

"De basis van Youmee is een brede procesaanpak en visie. De app is het instrument dat we daarbij inzetten. Om Youmee in te zetten moet er anders gewerkt worden. Daar zien wij al de eerste problemen ontstaan, want mensen houden niet van verandering. Ik hoor soms van participatiemedewerkers dat collega's inspraak niet als probleem zien. Ze doen het al 20 jaar zo en waarom dan nu opeens anders met een app? Maar Youmee is veel meer dan een app. Youmee is een visie op inspraak en hoe deze te processen. De app is daarbij een instrument om bewoners te bereiken en te betrekken op een veel grotere schaal dan voorheen mogelijk was. We zien de digitalisering in onze samenleving op alle facetten toenemen. We doen aan internetbankieren, zetten onze thermostaat op afstand aan, bestellen onze maaltijden online. Bijna iedereen is inmiddels verbonden met het internet. Ook juist groepen die je op dit moment niet weet te bereiken, zoals jongeren. Wij zeggen: stap op tijd in, experimenteer ermee. De digitalisering hou je toch niet tegen, maak er juist je kracht van."

"Ik zeg niet: we moeten altijd doen wat de bewoners willen. Het gaat juist om een afgewogen besluit, waarbij àlle meningen ertoe doen."

Hoe werkt die brede procesaanpak dan?

"Als het nodig is starten we met een training Deep Democracy bij de organisatie. Hierbij onderzoeken we welke meningen er zijn over inspraak en of we een gezamenlijke interne visie over inspraak kunnen ontwikkelen. Wanneer we weten wat we wel en wat we niet willen, kunnen we aan de slag met het betrekken van bewoners bij projecten. Youmee past hierbij de theorie van Deep Democracy toe. Wij willen àlle meningen ophalen, àlle ideeën en dus ook àlle tegenspraak. Daarbij beginnen we het liefst als er nog helemaal geen plan is, maar je kunt ook starten als er al wel plannen zijn. We ontwerpen gezamenlijk het proces en zetten een tijdspad uit. Door naar de bewoners heel transparant te zijn en de verwachtingen vooraf te managen, wordt de kans op teleurstellingen en frustratie verkleind."

Waarom is het belangrijk om àlle meningen op te halen?

"Om het vertrouwen in de politiek en het bestuur te herstellen is het belangrijk dat bewoners zich gehoord en gezien voelen en dat zij weten wat er met hun mening wordt gedaan. Daarbij mag het niet uitmaken of het een positieve of negatieve reactie is. Want wat een positieve of negatieve reactie is, ligt aan het persoonlijke vertrekpunt. We hebben allemaal onze eigen bagage, werkelijkheid en waarheid, ingegeven door onze ervaringen in het leven. Ik kan iets als niet juist bestempelen vanuit mijn standpunt, terwijl iemand anders vanuit zijn eigen standpunt daar heel anders tegenaan kijkt. Er is dus geen échte waarheid en onwaarheid. Alle meningen zijn juist vanuit het perspectief van waaruit zij worden waargenomen. Sterker nog: doordat ik bepaalde ervaringen heb kan het best wel zijn dat ik bepaalde dingen helemaal niet meer zie. Hoe mooi is het dan dat iemand anders mij daarop wijst? Het vraagt wel om je te durven open stellen, om andere meningen toe te durven laten. Dit proces kan niet altijd in Youmee plaatsvinden. Soms is het belangrijk om elkaar te ontmoeten en elkaar in de ogen te kijken. We gebruiken Youmee dan wel weer om de mensen hiervoor uit te nodigen."

"Herstel van vertrouwen begint door naar elkaar te luisteren."

Hoe werkt het met 10.000 meningen?

"Veel meningen verzamelen is gemakkelijk, maar ze interpreteren is veel ingewikkelder. Vooral als je een open vraag stelt. Taal is lastig als het gaat om de vertaling naar een statistiek. Bovendien wil je àlle ideeën weergeven, anders voelen mensen zich niet gehoord. We zijn nog bezig met het slim filteren van de data en werken daarvoor samen enkele met maatschappelijke partners. Intussen leren we in de praktijk en passen we voortdurend het systeem aan, waardoor we toch snel inzicht kunnen krijgen in de gevoelsstemming over een bepaald onderwerp. Bovendien kun je aan de bewoners vragen om de meningen die zijn geplaatst waarmee ze het eens zijn op te plussen. Daarmee worden verschillen uitvergroot. Wanneer je ziet dat een grote meerderheid naar een bepaald besluit neigt, kun je de minderheid vragen wat er aan het plan zou moeten veranderen om mee te gaan. Zo krijg je de pijnpunten boven en kun je bekijken of je ze kunt oplossen. Wanneer je het plan klaar hebt, vraag je aan alle bewoners of ze voor, neutraal of tegen zijn. Het is een illusie om te denken dat je 100% voorstemmen krijgt, maar door rekening te houden met de wensen van de criticasters bereik je absoluut een veel groter draagvlak." 

En hoe zit het dan met scheldkannonades en negativiteit? 

"Inspraak bieden geeft inderdaad kans op felle reacties. We weten dat mensen online weinig grenzen kennen. En daarbij is Youmee anoniem en de drempel laag. Daarom is in Youmee een filter ingebouwd. Wanneer iemand een reactie plaatst waarin scheldwoorden zijn opgenomen, worden deze woorden omgezet in onleesbare tekens. Respect voor elkaar vinden wij super belangrijk. De eerste ervaringen in Zoetermeer en Den Haag laten overigens zien dat bewoners heel serieus op de vragen reageren. Er is nog niet één keer een scheldwoord gebruikt. Ik zie dat als een bevestiging van het systeem: bewoners mogen maar 1x reageren en doen dat heel serieus. Daarna is het van belang om die meningen te verwerken in de plannen en dit te terug te geven aan de groep."

Je zegt het vertrouwen te willen terugbrengen. Hoe dan?

"Door absolute transparantie. Ook dat vraagt om een cultuurverandering, want ik denk niet dat elke organisatie dit zonder slag of stoot durft. Maar door bewoners als gelijkwaardig te behandelen, zal het vertrouwen langzaam aan weer terugkeren. Youmee helpt hierbij doordat je alle informatie die er rondom een project is aan kunt bieden. Foto's, kaarten, bestemmingsplannen, randvoorwaarden, afspraken die eerder zijn gemaakt: geef het mee. Zo zorg je ervoor dat iedereen alle afspraken kent en op basis van gelijke informatie zijn mening of reactie kan geven. Wij beseffen heel goed dat het tijd nodig heeft. Vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Maar wanneer je oprecht wilt werken aan vertrouwen, dan is het belangrijk vandaag te beginnen."

Waar ben je het meest trots op?

"Ik vind het prachtig dat Youmee alleen berichten stuurt op basis van je eigen interesses. Zo kun je altijd meedenken over onderwerpen die jij belangrijk vindt nog vóórdat er een besluit is genomen. Maar het mooiste is dat Youmee anoniem is voor iedereen vanaf 12 jaar. Het maakt niet uit waar je wieg heeft gestaan, welke huidskleur je hebt, welk geloof je aanhangt, of je op mannen of vrouwen valt, hoe succesvol je in het leven bent, of je een beperking hebt of hoe oud of jong je bent. In het dagelijks leven wordt je vaak afgerekend op je uiterlijk of leefstijl, maar het gaat in Youmee alleen om de inhoud. Dat is echt pure winst."

Tekst: Yvonne de Haan / www.verhaal-kracht.nl

© Youmee 2017

Bedankt voor het delen